50plusser/ouderenforum doorstart

[Klaas]

Een paar opnames die ik zojuist op de Elandsgracht maakte, opnames die me een uitzending van MAX vorige week in gedachten brachten, over eenzaamheid waar in Nederland rond de 40% van de bevolking onder gebukt gaat (een groep waaronder verhoudingsgewijs al meer jongeren toe zouden behoren), welk percentage in andere Europese landen nog eens flink overschreden wordt.

In Suriname, de Antillen, in Papoea/voormalig Nederlands Nieuw-Guinea (en nog legio andere te noemen landen) weet men niet wat dat is, eenzaamheid, hier is het misschien niet een ziekte maar dan toch zeker volks-aandoening nummer 1.

Gek dat er zo weinig over gesproken wordt eigenlijk....
Wil iemand hier op ingaan misschien?

Bv wat die pandemische eenzaamheid zou kunnen tegengaan?
Zou een initiatief als op de foto's iets kunnen helpen?
Zou je andere dingen kunnen noemen?

[Kees]

Ik weet even niet goed hoe ik hierop moet ingaan. Ik merk al enkele jaren dat jongeren, onze kinderen en kleinkinderen, veel minder onbezorgd zijn dan wij vroeger waren. De lat ligt enorm hoog voor hen. Huisvesting lijkt een veel groter probleem te zijn en is dat objectief gezien ook. Social media spelen een rol bij het verwachtingspatroon. Die worden bewust of onbewust enorm gestuurd door commerciele bedrijven, multinationals, die heel bepalend zijn bij wat we te zien krijgen en ons, maar mogelijk veel meer die jonge mensen een bepaalde richting op sturen. Weerstand ertegen is haast niet te doen, hoewel de meesten op hun klompen aanvoelen dat ze zo gestuurd worden. Niet voor niets opperen landsbesturen voor een verbod op smartphones of tenminste beperkingen voor het gebruik van die dingen. Het zou m.i. meer zoden aan de dijk zetten om de grote tech-bedrijven aan te pakken. Maar dan loop je er tegenaan dat totalitaire regimes een machtig wapen uit handen genomen wordt. Wat is wijsheid?

[Willemijn]

Ik las kort gelefden (ik geloof dat het Rutger Bregman was) dar jongeren 60% mibder tijd besteden aan sociale contacten dan tien jaar terug. Ze sluiten zich op met hun mobieltje. Oo sociale platforms tel je alleen mee als je je uit in extremen. Dat past niet bij iedereen en vergroot de onzekerheid en gevoelens van eenzaamheid. Ik zal het stuk opzoeken. Bregman vindt het gevaar van de Big Tech de grootste bedreiging. Interessant stuk dat internationaal de aandacht heeft getrokken.

[Kees]

[Willemijn]

https://observer.co.uk/news/opinion-and-ideas/article/we-must-resist-big-tech-has-our-attention-and-now-it-wants-our-affection

Dit is een samenvatting van een deel in de gerenommeerde BBC Reithlezingenreeks die Bregman heeft gehouden en te zien zijn op YouTube. Wonderlijk genoeg heeft dit in Nederland nauwelijks aandacht gehad, terwijl bijvoorbeeld een Obama erop reageerde. Bregman wordt internationaal geduid als een gerenommeerd denker.

Voor wie de link niet kan lezen heb ik hem in platte tekst gekopieerd en geplakt::

Grote technologiebedrijven hebben onze aandacht en willen nu ook onze genegenheid. We moeten weerstand bieden.

Na de ingrijpende veranderingen die AI teweeg heeft gebracht in hoe we denken, leren en socialiseren, staat de volgende golf klaar om nog dieper in te spelen op onze verlangens.

Loop vandaag de dag een willekeurig café binnen en je ziet het: gebogen hoofden, glazige ogen, eindeloos met de vingers tikkend. We zijn snel aan dit beeld gewend geraakt, maar vanuit het perspectief van een historicus is het verbazingwekkend hoe snel het is gegaan – een radicale transformatie in de manier waarop we met elkaar omgaan.

Vraag het aan de CEO's van grote technologiebedrijven en ze zullen je vertellen dat de opkomst van AI veel groter is. Sommigen zeggen zelfs dat het wel eens de laatste uitvinding zou kunnen zijn die we doen. Ze zijn verwikkeld in een race om buitenaardse intelligentie te creëren: systemen die we niet begrijpen en die we misschien niet kunnen beheersen. Deze intelligentie wordt niet zozeer ontworpen, maar eerder opgeroepen. En daarom moeten we ons afvragen: wat zal de opkomst van AI met onze menselijkheid doen?

Nou, de voortekenen zijn niet goed. Kijk maar eens wat de eerste golf van grote technologiebedrijven al met ons heeft gedaan. De lees- en rekenvaardigheid daalt drastisch. Depressie, angst en zelfmoordpogingen onder tieners nemen toe. Persoonlijk contact verdwijnt, omdat we ons terugtrekken in huis en met onze ogen aan schermen gekluisterd zitten. Eenzaamheid wordt het kenmerk van onze tijd. Het meest sombere cijfer dat ik heb gezien, is dat Amerikaanse tieners nu 70% minder tijd besteden aan het organiseren of bijwonen van feestjes dan in 2003. Inderdaad: 70%.

Een complete levensfase – de chaotische, sociale en vormende ervaring van de tienerjaren – wordt aangevallen door Silicon Valley. Samen lachen, samen drinken, flirten, dansen, zelfs ruzie maken en het weer goedmaken: al die overgangsrituelen die ons leren hoe we mens moeten zijn, verdwijnen.

Het zijn niet alleen jongeren. Sociale media beloofden verbinding en gemeenschap, maar wat ze opleverden was isolatie en woede. Op Instagram besteden mensen meer dan 90% van hun tijd aan het bekijken van video's van mensen die ze niet kennen. Platforms belonen degenen die het luidst, het boosst en het meest extreem zijn. Of, zoals een recente studie in Nature concludeerde: "Degenen met zowel een hoge mate van psychopathie als een laag cognitief vermogen zijn het meest actief betrokken bij online politieke discussies."

Een complete levensfase – de chaotische, sociale en vormende ervaring van het tiener zijn – wordt aangevallen door Silicon Valley.
Als de eerste golf van grote technologiebedrijven onze aandacht trok, dan probeert deze volgende golf onze genegenheid te veroveren. Denk aan AI-gezellen die precies terugfluisteren wat we willen horen. Denk aan AI-pornografie die hypergepersonaliseerd, op aanvraag en steeds interactiever is. AI zou voor menselijke relaties kunnen worden wat junkfood is voor voeding. En deze systemen zullen niet alleen onze verlangens uitbuiten, maar ze ook hervormen. Daarbij zullen de meest intieme aspecten van onze menselijkheid – ons vermogen tot liefde, nieuwsgierigheid, empathie – worden geoptimaliseerd voor winst. Het risico is niet alleen dat we de controle over onze machines verliezen, maar ook dat we de controle over onszelf verliezen.

Wat kunnen we doen tegen deze aanval? Wat zou een gepaste, afgewogen reactie zijn?

Als historicus geloof ik dat we het antwoord in ons verleden kunnen vinden. We kennen allemaal de twee grote morele revoluties van de 19e eeuw: de strijd tegen de slavernij en de strijd voor vrouwenrechten. Maar weinigen herinneren zich dat er een derde was: de matigingsbeweging. Veel abolitionisten en suffragettes waren ook activisten voor de matigingsbeweging.

Deze beweging is tegenwoordig grotendeels vergeten, maar ze bevat essentiële lessen voor ons. Destijds was alcohol in heel Europa en Noord-Amerika geen onschuldig genot, maar een maatschappelijke ramp. Er waren geen waarschuwingslabels, geen leeftijdsbeperkingen of reclamebeperkingen. Kroegen stonden op elke straathoek, lonen verdwenen in de fles en gezinnen werden verscheurd door geweld en verwaarlozing. De alcoholindustrie profiteerde van menselijke zwakheid en verwoestte tegelijkertijd hele gemeenschappen.

Daarom kwamen mensen ertegen in opstand. De geheelonbeweging was een van de grootste democratische en partijoverstijgende bewegingen in de geschiedenis, geleid door vrouwen en arbeiders, leraren en predikanten. Zij geloofden dat echte vrijheid betekende dat je volledig in het moment aanwezig bent. Dat je kiest voor verbinding in plaats van dwang. Zij zagen verslaving voor wat het is: het moment waarop de macht om te kiezen niet meer bestaat. En daarom eisten ze radicale maatregelen: hogere belastingen, strengere vergunningsregels en zelfs een totaal verbod.

Vandaag de dag worden we geconfronteerd met een nieuwe verslavingsindustrie – niet van wijn en whisky, maar van apps en algoritmes. Grote technologiebedrijven zouden steeds vaker gezien moeten worden als grote alcohol- en tabaksbedrijven. Veel van onze slimste geesten bouwen aan één grote Moloch, een aandachtsverslindende machine die onze focus opslokt, onze tijd steelt en ons met elk uur leger achterlaat. En AI dreigt dit alles nog eens extra te versnellen.

Maar hier is mijn waarschuwing aan Silicon Valley: jullie wekken een draak. De publieke woede laait op en ik geloof dat die kan uitgroeien tot een beweging die net zo fel en onstuitbaar is als de geheelonthoudingsbeweging van een eeuw geleden. De beweging om telefoons op scholen te verbieden is nog maar het begin. Uit talloze peilingen blijkt dat mensen in het Westen denken dat AI bijna alles wat ze belangrijk vinden zal verslechteren, van onze gezondheid en relaties tot onze banen en democratieën. Drie keer zoveel mensen willen meer regulering.

De geschiedenis laat zien hoe een dergelijke beweging door een kleine groep burgers op gang gebracht kan worden en hoe machtig ze kan worden. Net zoals we massale protesten tegen de nucleaire wapenwedloop hebben gezien, zouden we binnenkort wel eens massaal verzet tegen de AI-wapenwedloop kunnen zien. Een eeuw geleden slaagden geheelonthouders er zelfs in om een grondwetswijziging door het Amerikaanse Congres te loodsen die alcohol volledig verbood.

Wie een even drastische reactie wil vermijden, moet leren van het verleden.

[Kees]

Nee, het gaat niet alleen om jongeren. Ik vind het zelf heel handig om mijn smartphone bij me te hebben vanwege de uiteenlopende mogelijkheden. Toch houdt me dat niet tegen om contact te maken met mijn medemensen, ook vanmorgen weer in de wachtruimte van het ziekenhuislab of bij het winkelen. Als iemand er geen behoefte aan heeft merk je dat gauw genoeg maar meestal krijg je wel respons en ik vind het nog leuker als ook anderen zich in zo'n gesprek mengen, al gaat het vaak nergens over. Niet dat we dat hier niet hebben Mmaar je hebt even echt contact met je medemensen ipv alleen maar zwijgers om je heen die autistisch op hun schermpje zitten te staren.

Ik ben niet tegen ontwikkelingen, die we overigens toch niet kunnen tegenhouden maar we moeten er mee leren omgaan. Ik vind het een gevaarlijke ontwikkeling dat mensen wat er op Feestboek staat als de waarheid en de werkelijkheid ervaren, terwijl dat medium bol staat van de leugens, complottherieen en ophitserij tot aan doodsbedreigingen toe. Moet je dat allemaal willen stoppen en is dat uberhaupt wel mogelijk? Of moet je er iets tegenover stellen en hoe doe je dat dan als juist de media die daartoe in staat zijn worden geelimineerd?

Ik zag toevallig een artikel over emoties en rouw bij kinderen dat mogelijk wel aansluit bij de materie. Hoe ga je daar als ouder mee om? Gezien je ervaring en betrokkenheid bij kinderen ben ik benieuwd naar jouw reflexie, Willemijn: Praat met kinderen over emoties, voordat hun wereld te groot wordt

[Klaas]

Deze foto gaat viraal

AI, de social media, ze zullen de eenzaamheid die er al is nog vele malen vergroten en versterken. Geen twijfel aan mogelijk. Maar zijn ze de veroorzakers ervan of worden ze per individu aangegrepen om onszelf meer en meer van de mensen om ons heen af te kunnen zonderen? Bv omdat dat veiliger is, makkelijker is, je via de social media alle controle hebt over wie of wat je je aandacht schenkt, en voor hoe lang...
Ik lees al decennia over ouderen die zeker voor de helft onder eenzaamheid gebukt gaan.
Misschien zit het wel in de mens zich af te zonderen zolang er geen noodzaak bestaat je met de ander te bemoeien.

En is die noodzaak er wel, dan is tegelijk dat sociale genot er ook (waar de bekende verhalen uit de tijd van de bezetting over gingen bv. 'het was heel zwaar en men had niet veel, maar het was ook een buitengewoon gezellige tijd vanwege het toegenomen maatschappelijke verkeer en de onderlinge banden.
Maar toch zijn we te lui en te lamlendig dat 'vrijwillig' op te zoeken. En doe je dat wel, dan loop je behoorlijk de kans je neus te stoten.

Waar ik woon groeten buren elkaar niet, op een zeldzame uitzondering na.
Dat is zelfverkozen, en men verkiest dat omdat men het contact met die buurman of -vrouw nergens voor nodig heeft.
Toen ik hier kwam wonen vijftig jaar geleden was dat een omgekeerde wereld. Toen kon ik niet zomaar een groepje buren dat op straat met mekaar stond te kwebbelen zomaar voorbij lopen. Je moest je daarin voegen in die adat. Dat was soms lastig, voelde soms als iets dat je opgelegd kreeg door je omgeving, maar erop terugziend was het eigenlijk wel heel gezellig, hoe dom die gesprekken vaak ook waren.

De endemische eenzaamheid bij zo ongeveer de helft zo niet meer van de ouderen is ontstaan door de welvaart, het niet meer aangewezen zijn op elkaar, en ik denk dat social media, en zeker ai dat nog enorm zullen versterken zoals ik in het begin al schreef.

Op elke vraag heeft AI een beter antwoord dan de mensen in je omgeving dat zullen hebben en het za niet lang duren voordat dat ook in praktische zin voor vrijwel iedere vraag en behoefte op zal gaan. En ik weet zeker dat we dat allemaal ook zullen prefereren. Zoals we nu al de zelfscan kassa prefereren. U, ik, wij allemaal. Hier in Amsterdam wel tenminste. Heb soms erg te doen met de kassière die nog altijd op moet komen draven bij de Appie op de Elandsgracht. Die zit zich de hele dag dood te vervelen terwijl ze bij de zelfscankassa's in de rij staan.

Nog twee kleine illustraties: op internet plaatste iemand laatst een foto van een kamerplant met de vraag of iemand de naam ervan wist. Het antwoord: heb je nooit van google lens gehoord?
Zelf vroeg ik alweer een tijd terug iemand naar een nieuwe Praxis zaak in de Ferdinand Bol. Nou daar, die kant op, werd er gewezen, je moet wel heel goed kijken, want je bent er zo voorbij. Was een geintje, ik stapte mijn fiets weer op en hoorde op verwijtende toon nog achter me: heb je geen google ofzo?

Misschien wordt het wel weer oorlog. Ik hoop het niet, maar zouden we zonder tv en internet komen te zitten, ik garandeer het je, de gezelligheid van vijftig jaar geleden, die is zó weer terug

[Kees]

Je biedt een aantal mooie aanknopingspunten n.a.v. je praktijkervaringen en je beschouwingen, Klaas.

[Pien]

Wellicht dat jullie gelijk hebben maar ik zie in mijn leven en om me heen juist het tegenovergestelde. Het is een aanvulling op en een verrijking...

Ik ga het duiden met voorbeelden.

Mijn kleinkinderen zitten bv op games platforms zoals discord waar ze met bekende vrienden in grote groepen competities hebben. Ik heb gevraagd of ze elkaar ook live zagen. JA dus bijna alle weekenden zien ze meerdere mensen vanuit de groep. Dus het zijn goede vrienden die hun sociale contacten voortzetten met games, instagram etc.
Zonder sociale media was ik allang vervreemd van mijn kinderen (kleinkinderen) en zij van mij. Appjes, elkaar v9olgen op instagram (ik volg hen want ik post vrijwel niets en ik volg alleen paar vriendinnen en de (klein) kinderen. Veelal is een post een aanleiding om even te chatten met elkaar of te whatsapp beeldbellen. Daar door ben ik veel minder eenzaam en we hebben een croissants groepsapp met (klein) kinderen . de kleinkinderen zijn allemaal 20++. De kleintjes (oudste zit nog niet op social media.
Mijn (klein) kinderen studeren of werken en zitten echt niet de hele dag op internet. Glad geen tijd voor.

AI heb ik alleen ervaring mee als het om de vertaal app gaat en bv in Spanje , waar ik nu nog amper Spaans spreek, is het vaak juist daardoor dat ik sociaal contact heb. Ik zit in een koor waar ik de enige buitenlander ben en ik kan wel in de cafetaria app appen met mijn mede koorleden in het Spaans, op twee mensen na die een beetje engels kunnen, praten ze allemaal alleen Spaans. Volgens hen wordt er goed vertaald door AI. Dus ook daar is het juist meer verbindend.

Als het gaat om nieuws dan volg ik NU.nl en NOS en ga kranten me op abonneren als we eenmaal g0eod gesetteld zijn in Spanje. Dus ook daar zie ik alleen maar voordeel. Maar mijn kinderen maken ook niet de hele dag foto's. Mijjn dochter met kleintjes nog leert ze spelen veelal buiten en af en toe wordt er een foto gemaakt voor oma en helaas belt ze amper of niet met de kinderen. Een ander koppel krijg ik dan wel weer vaak foto's van het kleintje.

Dus tja. Zeg het maar. Ik denk dat het vooral een kwestie is van opvoeden en begeleiden hoe hier mee om te gaan. Door AI leer ik bv ook Spaans, want elk bericht, vertaal ik eerst zelf, dus raad ik wat ze schrijven en steeds vaker heb ik de strekking ervan begrepen merk ik de laatste dagen.

Dus ipv tegen zijn, laten we meer aandacht leggen op hoe er mee omgaan. BV als het om AI gaat dan vertaal ik vaak mijn berichten terug in het Nederlands paar dagen later. Ik wil blijven volgen of het allemaal wel goed gaat en dat is dus niet altijd. Dan wijk ik weer een tijdje uit naar deepl vertaler bv. Alleen die wil het niet meer in het NL vertalen voor mij. Zo hou je dus altijd wat.

Ben ik dan alleen maar positief over social media? Nee natuurlijk n iet. Ik zie echt wel dat Instagram de laatste tijd vervelend bezig is en me verleid om aan te klikken want een kind heeft iets geplaatst en dan zit ik ergens waar ik totaal niets mee heb. Ik ken die mensen niet eens. Dat vind ik zo vervelend dat ik het dan paar dagen ook niet meer open. Ik kan nl ook hun dresseren en opvoeden.

Zo ook met de algoritmes. De laatste tijd krijg ik teveel zogenaamde intelligente spelletjes. Helemaal klaar mee. Dus klik ik heel bewust op totaal andere dingen als nieuws etc.

Dan nog iets. Social media is een vuilnisbak. Maar er zijn nog sites zoals bv NU.NL waar goed gemodereerd wordt. Maar ook daar wordt onzin verkondigd, gekke verhalen of zijn Russische trollen. Laten wij ouderen ons ook daar melden en vanuit enorme beleefdheid, met U aanspreken, onderbouwd met links vertellen hoe het wel zit of hoe wij vinden dat het zit.

Trump en de zijnen zoals Poetin, Musk etc etc misbruiken social media. Daar kunnen wij iets tegenover zetten. En als je het goed doet wordt je bericht uitgelicht en krijgt dus ongelooflijk veel aandacht en bereik. Ik ben er juist voor, dat wij met onze ervaring en opgedane wijsheid als ouderen juist onze ervaring inzetten om de jongeren de jeugd te helpen met hoe hier allemaal mee om te gaan. Verbieden vind ik nl zo'n zwakte aanbod.

En ja, ik geloof echt wel al die verhalen op tik tok van kinderen en jongeren die er aan onderdoor gaan. Maar dat ligt niet aan die kinderen maar aan die ouders. Mijn dochter heeft een kindje dat echt af en toe even uit beeld moet gaan. Die krijgt dan bv een luisterboek met oordoppen op en die amuseert zich kostelijk. Aangepast aan zijn leeftijd. Als ze dat niet zou doen, dan zou ze allang zelf opgenomen zijn want die kleine kan er wat van . De meeste ouders laten dat soort kindjes onbeperkt scrollen enz. Die kleine weet niet eens hoe dat moet, want zijn moeder die bepaalt wat er gekeken wordt en natuurlijk is er ruimte voor overleg, maart zij bepaalt uiteindelijk . En ik denk dus dat hegt vaak veel meer een opvoed kwestie is als dat social media zo verkeerd zou zijn. En natuurlijk moeten kinderen begrijpen dat social media maar een doel heeft en dat is jou verleiden om de hele dag te kijken. Dus een uurtje per dag maximaal mag het op de Ipad of telefoon van mams/ paps en klaar is het dan weer. De meeste ouders doen ook veel te weinig met hun kinderen en helaas zijn dat vaak de ouders die zelf ook niet zo'n toffe rijke opvoeding hebben gehad met kunst, muziek , boeken etc.

[Klaas]

Kees en Pien, ik snap jullie volkomen en ik denk dat we elkaar voor zover we verschillende facetten beroeren van bv social media elkaar alleen maar perfect aanvullen.

Pien, ik ben zelf volstrekt niet negatief wat social media aangaat, integendeel, ook ik kan alleen maar zeggen dat het mijn bestaan sedert een jaar of dertig alleen maar enorm verrijkt.

Met Kees volledig eens ook waar je schrijft Kees:

[Kees]

Er blijken in 24plaatsen van die kassen te taan tijdens de feestdagen, Blijkt uit een artikel in de NRC: In deze glazen kassen brand je een kaarsje voor een dierbare of doe je een brief op de ‘hemelpost’. Ook in Amersfoort, hier vlakbij. Een aantal jaren geleden organiseerde de uitvaartonderneming die mijn moeder had verzorgd, een best wel druk bezochte bijeenkomst voor nabestaanden. Ik vond het een mooi initiatief, waaruit net als die kassen blijkt dat er behoefte aan rouw en herdenking is. Werd dat vroeger veelal binnen religieuze gemeenschappen gedaan, ontbreekt vooral door secularisatie een toegereikte hand. Familie, buren, kennissen, verenigingen kunnen die rol ook vervullen maar zo automatisch gaat dat vaak niet en dan moet je zo'n sociaal netwerk wel hebben.[/url]

[Pien]

Klopt Klaas, eens met je.

Kees je hebt gelijk. Ik wist niet dat die herdenkingsplekken er zijn. Ik zie ze mezelf niet gebruiken. Ik ga zelf dan liever kaarsjes op steken of ik zing thuis voor de overledenen bv op verjaardag, overlijdensdatum of als ik ze mis.
Zo heeft iedereen zijn rituelen. Dat vind ik mooi dat er nu die herdenkingskasten zijn.