[Kees]

ON is lekker bezig. Raisa Blommesteijn kaart in haar praatprogramma met Joost Muller de rol van Adolf Hitler aan, die er toch ook wel heel goeie denkbeelden op nahield, met name over bepaalde bevolkingsgroepen die weleens dominant zouden kunnen worden. Iemand uit het publiek verstoorde de idylle door keihard 'Joden' te roepen. Leuke tv hoor, verder. Voor facisten en neonazi's dan, wel te verstaan.

Dan Tom de Nooyer, een tijdlang vooraanstaand presentator, ook al van ON. Hij is weliswaar gestopt met ON omdat hij voor een behoudende christelijke stroming wethouder werd in een even behoudende gemeente, en wel met portefeuille vreemdelingenzaken, maar hij schuwt de publiciteit niet. Op vakantie met een extreemrechts vriendje in Transnistrie, liet hij zich fotograferen met niets aan de verbeelding overlatende symbolen, allemaal even extreemrechts, met een Kalashnikov in zijn fikken. Na dagen van kritiek vond hij het eindelijk tijd om zijn spijt te betuigen. Hij had er immers niemend mee willen kwetsen? En bovendien was het allemaal in privétijd, dus alleen al een heel goede reden om hem dit soort uitingen vooral niet kwalijk te nemen, vindt hij.

Moeten we dit soort fascistische, (neo)nazistische bagger allemaal maar goedvinden omdat vrijheid van meningsuiting zo'n groot goed is? Het gaat wel om stromingen die bepaalde bevolkingsgroepen letterlijk het licht niet in de ogen gunnen, ze hun rechten willen ontnemen, etnisch zuiveren, hen uiteindelijk gewoon doodwensen, zoals hun lichtende voorbeelden ook uitvoerden.

Fraai stel, dat ON, echt een aanwinst voor een fris Nederland...

[Pien]

Ongehoord Nederland zal waarschijnlijk uit het publiek bestel worden gezet. Gelukkig. Waardeloos gedoe en het is gewoon fascisme dat echt geen podium hoort te krijgen in de publieke omroep.
Ik zal blij zijn als het klaar is!

[Kees]

[Pien]

Je hebt gelijk. Ik heb jou notabene een tijd geleden erop aangesproken. Maar ik vind het wel heel echt. Deze partij heeft het gelijk over aparte scholen voor emigranten en gehandicapten kinderen. Dus het begint gelijk al.

[Kees]

Hier een afgewogen redactioneel van de NRC over de gang van zaken rond ON. Het geeft weer wat ik bedoel, beter dan ik het zou kunnen formuleren. Ondertitel: Alleen al het inzetten van een verbod op een omroep is een nederlaag voor de vrije pers als geheel in Nederland,

Ongehoord Nederland is de schandvlek van het publieke bestel, maar een besluit tot schorsing moet zuiver zijn

Omroepvereniging Ongehoord Nederland had nooit toegelaten mogen worden in het publieke bestel. Maar nu de omroep er eenmaal ís, laat die zich moeilijk uit dat bestel verwijderen. Minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, D66) kondigde dinsdagmiddag aan dat zij dat toch van plan is. Ze kondigde aan dat de maat voor Ongehoord Nederland vol is. Daarom zet ze „het zwaarste middel in dat ik tot mijn beschikking heb”, een voornemen de licentie van de omroep in te trekken.

Dat is nogal wat. De strikte scheiding tussen politiek en media mag nooit aangetast worden. Minister Letschert balanceert nadrukkelijk op die grens en moet uitkijken dat ze er niet overheen gaat. Verschijningsverboden komen vrijwel niet voor, behalve het tijdelijke verbod na de Tweede Wereldoorlog op kranten die in de laatste oorlogsjaren onder Duits toezicht verschenen waren. Censuur of persbreidel is het allerzwaarste middel. Alleen al het inzetten van een verbod op een omroep is een nederlaag voor de vrije pers als geheel in Nederland.

De allereerste voorwaarde is dat zo’n besluit juridisch loepzuiver is. Daar past een grondige juridische toetsing bij. Letschert baseerde haar besluit, zei ze, op drie gronden. Er ligt een positief advies van het Commissariaat voor de Media, dit naar aanleiding van een „patroon aan tekortkomingen” bij de omroep. Het bestuur van de NPO had Letschert verzocht in te grijpen. En de minister noemde de sancties tegen Ongehoord Nederland naar aanleiding van structureel wanbeleid bij de omroep: een boete voor belangenverstrengeling, geen openheid over de financiën, het niet naleven van het redactiestatuut.

Letschert ontkende, maar de werkelijke reden waarom dit besluit opeens genomen werd, had alles te maken met een omstreden YouTube-fragment van de omroep eerder deze zomer. Onder meer toenmalig hoofdredacteur Joost Niemöller besprak een fragment van een antisemitische toespraak van Adolf Hitler in een positieve context, als een „strijd tegen het globalisme”. Het fragment, dat inderdaad zwaar over de grenzen van het acceptabele heen ging, vormde een ‘kantelpunt’ voor het Commissariaat voor de Media om het vertrouwen in de omroep op te zeggen. Dat besluit was weer precies wat Letschert nodig had om actie te ondernemen. Zij kreeg de laatste weken kritiek uit de Tweede Kamer dat er te weinig gebeurde tegen ON!.

Strikt genomen heeft Letschert gelijk: zij volgt nu de institutionele route en maakt gebruik van de ruimte die de wet haar biedt. Met de inhoud van de programma’s van Ongehoord Nederland heeft haar besluit niets te maken. Maar indirect speelt die inhoud natuurlijk wel degelijk een grote rol.

Het Hitler-fragment was het zoveelste incident bij de omroep. Sinds de toetreding tot het omroepbestel in 2022 heeft ON! voor niets dan problemen gezorgd. De NPO en het Commissariaat voor de Media konden eindeloos dreigen en sancties opleggen, maar de omroep bleef een verzamelbak voor complottheorieën, racisme en financieel wanbeheer. Ongehoord Nederland was met een ongebreidelde stortvloed aan desinformatie een schandvlek van het publieke bestel.

Dat was geen verrassing, de omroep was al voor toetreding hoogst omstreden. De toetreding verliep via een rommelig proces en had nooit mogen gebeuren. Uit onderzoek van NRC bleek toen al dat er veel mis is gegaan. Toelatingscriteria zijn onduidelijk, er is nauwelijks een drempel om toegelaten te worden tot het bestel. Het is te hopen dat de uittreding van Ongehoord Nederland juridisch zuiver en volgens precieze criteria verloopt. Anders kan de omroep de democratische rechtsstaat nog schade berokkenen.

Ongehoord Nederland is de schandvlek van het publieke bestel, maar een besluit tot schorsing moet zuiver zijn