Zorgconsumentenforum

Kees · Site Admin

Bijna veertig jaar geleden werd mijn vrouw opgenomen met extreme misselijkheid en braken tijdens haar zwangerschap. Ze was thuis zo uitgeput geraakt dat het écht een kwestie van leven of dood was geworden. De diagnose: hyperemesis gravidarum, de zwaarste kant van het spectrum van zwangerschapsmisselijkheid.

Twee opnames, twee werelden
De eerste dagen in het ziekenhuis waren goed: een rustige kamer, gordijnen dicht, heel beperkt bezoek, een infuus voor vocht en voeding. Voor het eerst in weken kon ze tot rust komen.
Toen kwam de vaste arts terug van vakantie. Binnen een dag veranderde alles: gordijnen open, overgeplaatst naar een zaal met andere patiënten, keihard de radio (het was Tour de France-tijd) in de ruimte ernaast, waar toen nog volop gerookt werd. Ze moest gedwongen eten. En op een gegeven moment kreeg ze de vraag of ze het kind eigenlijk wel wilde.
Het scheelde weinig of ik had zelf het infuus uit haar arm gehaald en haar mee terug naar huis genomen.
Bij een volgende zwangerschap kregen we in een ander ziekenhuis wél de "klassieke" aanpak: rust en infuus, zonder gezeur over vermeende psychische oorzaken. Het verschil met de eerste keer was enorm.

Wat we er inmiddels over weten
Lange tijd werd hyperemesis — net als "gewone" zwangerschapsmisselijkheid — nogal eens weggezet als iets psychologisch: aanstellerij, ambivalentie over het kind, een vrouw die het niet aankan. Die vraag die mijn vrouw destijds kreeg, kwam recht uit die gedachte.
Recent onderzoek heeft dat beeld drastisch bijgesteld. Er is een hormoon, GDF15, dat door de placenta wordt aangemaakt en vroeg in de zwangerschap sterk stijgt. Mensen die daar al vóór de zwangerschap gevoelig voor zijn — vaak te herkennen aan dingen als migraine of een sterke reactie op de anticonceptiepil — reageren extreem op die plotselinge stijging. Er blijkt ook een genetische component te zijn: het komt vaker voor binnen families.
Met andere woorden: het zit niet "tussen de oren". Er kunnen altijd andere factoren meespelen maar in de grond is het een duidelijk aantoonbaar hormonaal mechanisme.

Waarom ik dit deel
Niet om ergens op terug te komen. Vooral omdat ik denk dat dit verhaal kan helpen — voor wie er zelf middenin zit, of het ooit heeft meegemaakt en misschien nog steeds het gevoel heeft dat er destijds niet naar haar geluisterd is.

Als een arts jouw klachten wegzet als overdrijven of iets psychologisch, dan hoeft dat niet het laatste woord te zijn. Vertrouw op wat je zelf voelt over je eigen lichaam, en aarzel niet om een tweede mening te vragen of van arts of ziekenhuis te wisselen als het echt niet klikt. Soms maakt dat letterlijk het verschil.

Misschien hebben anderen adviezen of tips voor je maar het delen van je ervaringen kan ook helpen bij het verwerken van zo'n heftige complicatie van je zwangerschap of die van je partner.

Joanna · Geregistreerd op: 30 Aug 2026

Extreem braken tijdens de zwangerschap, daar weet ik alles van!
Toen ik van mijn eerste kind in verwachting was deed ik niets anders dan braken.
Zelfs een slokje water bleef er niet in.
Het heeft wel weken geduurd voor ik naar de huisarts stapte.
Ik was al geen zwaargewicht, maar nu was ik een schimmetje.
De huisarts kwam zelfs meteen achter zijn bureau vandaan toen ik binnenkwam.
Kind, wat zie je eruit! zei hij.
Ik: Ja ik heb net mijn ontbijt er weer uitgegooid.
Ik kreeg een pilletje, moest ik 'smorgens voor het opstaan innemen met een slap kopje thee, beschuitje erbij en nog een kwartiertje blijven liggen.
Daarna voorzichtig opstaan, me vooral niet druk maken en veel rusten.
Heel voorzichtig aan ging het beter.
Mijn huisarts ging er echt niet vanuit dat het tussen de oren zat.
Bij mijn tweede kind had ik nergens last van, helemaal niet misselijk geweest.
Bij mijn moeder was het precies hetzelfde gegaan. Alleen erg misselijk bij de eerste, bij de rest niet ( ze kreeg een hele rij kinderen)

Kees · Site Admin

Ook een heftig verhaal, Joanna. Een zwangerschap verloopt lang niet altijd als één blijde verwachting van negen maanden. Braken, met name in de ochtend, komt heel veel voor, vooral in de eerste drie maanden, waarin de lichamelijke, dus ook de hormonale veranderingen het grootst zijn. Braken is een heftige lichamelijke reactie en put je op zich al behoorlijk uit. Als je al kinderen hebt, een baan, dan hebben de meeste mensen de gewoonte om hup, snel het bed uit en aan de slag om de dag op te starten. Gauw even tanden poetsen, douchen, aankleden, ontbijt verzorgen. En dan, alleen al de geur van een gebakken of een gekookt eitje doet je kokhalzen en naar het toilet rennen om te braken, en dat met een nog lege maag...

Als het na een enkele keer 's morgens niet over is en tot uitdroging en vermagering kan leiden dan is ingrijpen hard nodig, ook medisch. Met medicijnen moet je tijdens een zwangerschap heel terughoudend zijn maar er is heel veel onderzoek naar gedaan en er zijn wel mogelijkheden. Een mild middel tegen het braken wordt nogal eens voorgeschreven en kan helpen maar dat moet je combineren met aanpassingen van je leefgewoontes. Als de wekker afloopt, blijf dan nog lekker even in je bed liggen. Spreek af met je partner om je gedurende je zwangerschap een licht ontbijtje op bed te bezorgen, het spreekwoordelijke kopje slappe thee met een beschuitje. Doe daarna alles in een tempo dat je aankunt, maak je hoofd leeg en laat al het andere maar even aan je huisgeno(o)t(en) over. Vaak is dat wel voldoende om de eerste drie maanden door te komen. Werkt dat niet dan zit je al gauw op het spoor van een ziekenhuisopname omdat er dan tenminste een infuus nodig is om uitdroging te voorkomen. Meestal krijg je dan ook een middel tegen de misselijkheid en soms een minimale dosis tranquillizer. Gaat het allemaal lang duren dan is heel rigoureus ingrijpen nodig om voeding toe te dienen. Sondevoeding werkt niet omdat je dat uitbraakt. Dan kan toediening in een bloedvat van voedingsstoffen overwogen worden. Het scheelde niet veel maar dat is ons bespaard gebleven.

Dat medicijngebruik vond ik toen best eng maar ook naar stesolid, diazepam, is veel onderzoek gedaan en kunnen we inmiddels wel als niet schadelijk beschouwen in minimale doseringen. Weeg het af tegen de mogelijke schadelijkheid van de stress die je ongeboren kind allemaal te verduren krijgt, zou ik nu zeggen.

Bij de ernstigste vorm van zwangerschapsbraken is de heftigheid na de eerste drie maanden ook wel wat minder maar ben je je energie tot aan de bevalling grotendeels aan jezelf en je ongeboren kind kwijt. Als het wat meezit dan valt er daarnaast ook wel te genieten van de leuke dingen die bij je naderende gezinsuitbreiding horen als je niet teveel hooi op je vork neemt. Dat was bij ons gelukkig wel het geval. Een wat schrale troost is dat het normaal gesproken maar negen maanden duurt.

Als aanstaande moeder wil je niets liever dan het beste voor je ongeboren kind. Het traject doorlopen met bezoekjes aan de verloskundige, de echo's, de hartonen beluisteren, het inrichten van de babykamer, en bij goed moederschap hoort natuurlijk ook dat je goed voor jezelf zorgt. Dat geldt net zo goed voor a.s. vaders.

Soms loopt het anders dan je verwacht had. Heb je ook een verhaal, van vroeger maar ook recent, waar ik heel benieuwd naar ben, van of over jezelf, je partner, of van je kinderen of kleinkinderen met zwangerschapsbraken?